حقوق و دستمزد در ایران

حقوق ودستمزد در ایران را از زمانی که شکل نسبتا مشخصی به خود گرفته –در دو بخش می توان مورد بررسی قرار داد:سازمانهای دولتی که تابع قانون استخدام کشوری یا قوانین خاص هستند و سازمانهای غیردولتی که تابع قانون کار و دستور العملهای مربوط به آن می باشند.

حقوق و مزایا در بخش دولتی

ناهماهنگی های مختلف در پرداخت حقوق و مزایای کارکنان بخش دولتی و نارضایتی های ناشی از آن و طرح شعار ((حقوق مساوی برای کار مساوی))استفاده از نظام طبقه بندی مشاغل را الزامی کرد و این امر در تدوین قانون استخدام کشوری در سال 1345 پیش بینی شد.

به واسطه مشکلات تهیه و اجرای طرح طبقه بندی  مشاغل،در زمان بررسی و تصویب قانون استخدام کشوری در کمیسیون مشترک مجلس و تصمیم گرفته شد که قانون مذکور در دو مرحله اجرا شود.

در مرحله اول،که دوره موقت بدان اطلاق می شود،حقوق مستخدمان با توجه به مدرک تحصیلی آنها در یکی از گروههای یک تا هفت قرار گرفت.

در مرحله دوم،مشاغل طبقه بندی و براساس یک نظام دوازده گروهی و پانزده پایه ای، جدول حقوقی تنظیم شد که در آن 100واحد برای اولین پایه گروه یک و 900 واحد برای پایه آخر گروه دوازده با ضریبی معادل 45 ریال در نظر گرفته شد.

از سال 1375 به بعد،سازمان امور اداری و استخدامی کشور همیشه در صدد ترمیم و افزایش حقوق و مزایای کارکنان دولت بود تا بالاخره در اواسط سال 1375 با قانون نظام هماهنگ پرداخت تغییر قابل ملاحظه ای در میزان و چگونگی حقوق و مزایای کارکنان بخش دولتی ایجاد شد.

براساس قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت،حقوق مبنای مستخدمین رسمی مشمول قانون استخدام کشوری و مقررات استخدامی شرکتهای دولتی مصوبه 1352برابر با حاصل ضرب ضریب حقوق موضوع ماده 32 قانون مذکور در عدد مبنای گروه مربوطه مطابق جدولی که جایگزین جدول حقوقی ماده 32 قانون استخدام کشوری گردیده تعیین شد.

در این نظام برای هر گروه شغلی عدد مبنایی در نظر گرفته اند، بدین ترتیب که فواصل عدد مبنا تا گروه 2 عدد 50،از گروه 4 تا گروه 7 عدد 60، و از گروه 8 تا گروه 20 عدد 70 در نظر گرفته شد.چگونگی این فواصل خط روند حقوق کارکنان دولت را بسوی یک منحنی مقعر سوق می دهد.

طبق این قانون، برای تطبیق پرداخت قبلی با جدول مصوبه جدید،مقاطع تحصیلی ، حساسیت شغل ، اهمیت وظایف و مسئولیتهای کارکنان در رسته ها و رشته های مختلف شغلی مورد نظر قرار  گرفته است. براساس همین قانون ، اعداد مبنای حقوق ماهیانه مقامات و هم تراز آنها به ترتیب: معاونین وزرا 1700، استانداران و سفرا 1800، وزرا- نمایندگان مجلس شورای اسلامی ، معاونین رئیس جمهور و رئیس کل دیوان محاسبات 1900،معاون اول رئیس جمهور ، رئیس مجلس شورای اسلامی و اعضای شورای نگهبان 2000 و روسای سه قوه 2200 تعیین شده است.

در این قانون دولت مکلف شده است تغییر ضریب حقوق موضوع 32 قانون استخدام کشوری  و اصطلاحات بعدی آنرا همه ساله با توجه به شاخص هزینه زندگی که مشترکا توسط سازمان امور اداری واستخدامی کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی ، سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی جمهوری اسلامی  ایران پیشنهاد خواهد شد، مورد تصویب قرار دهد و به همین نسبت حقوق باز نشستگان و مستمری بگیران را افزایش دهد.

بر مبنای ماده 2 همین قانون، حقوق مستخدمین در هر سال با در نظر گرفتن خدمت قابل قبول آنان در سال قبل به شرح زیر تعیین می شود:

(ضریب افزایش سنواتی +1) حقوق سال قبل = حقوق هر سال

ضریب افزایش سنواتی در نظر گرفته شده در معادله فوق براساس ارزش یابی شاغلین به میزان 3 و 4 و 5 درصد در نظر گرفته می شود.

برای اجرای قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت، آیین نامه اجرایی طرح طبقه بندی مشاغل و آیین نامه تغییر گروه مستخدمین رسمی و ثابت و بخشنامه های مربوطه از سوی سازمان امور اداری و استخدامی کشور صادر و کارگزینی ها موظف شدند احکام مربوطه را صادر کنند.

با اینکه اجرای قانون نظام هماهنگ پرداخت تا حدی کم بود حقوق کارکنان دولت را جبران و سطح پرداخت را در سازمانهای مختلف هماهنگ  تر کرده ، ولی با توجه به شرایط اقتصادی جامعه و اینکه تدابیرمدیریتی لازم دیگر صورت نگرفته است، آثار اجرای این قانون خیلی مثبت نبوده و به همین علت سازمانهای دولتی بتدریج خود را از قید نظام هماهنگ پرداخت خارج می کنند.

در جدول زیر بطور خلاصه گروههای شغل ، عدد مبنا برای هر گروه ، افزایش سنواتی هر گروه و امتیازات مدرک تحصیلی در گروهها ، نشان داده شده است.

 

 

جدول تطبیق گروهها باتحصیلات                                                 

 

 

                                             

6

5

4

3

2

1

0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

گروهها

1370

1300

1230

1160

1090

1020

950

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عددمبنا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

افزایش سنواتی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

 

 

8

 

 

2

 

 

 

 

مدرک تحصیلی

ابتدایی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

0

5

0

 

 

سیکل

 

 

 

 

 

 

 

 

5

0

5

0

 

 

 

 

دیپلم

 

 

 

 

 

 

5

0

5

0

 

 

 

 

 

 

دیپلم فوق

 

 

 

4

0

6

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

لیسانس

 

4

0

6

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

لیسانس فوق

4

0

6

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دکترا

 

نوشته شده توسط وحید قلی پور در یکشنبه بیست و ششم آذر 1391 |